الأمم « 1 » باز هم عدم درك زماني خود را به نمايش گذارده وأو را با حسن بن صبّاح بن علي إسماعيلي مذهب ( 428 - 518 ق / 1037 - 1124 م ) اشتباه گرفته وشرح حال وى را از الكامل ابن أثير « 2 » وصبح الأعشى تأليف قلقشندى « 3 » والأعلام زركلى « 4 » براي شخصيت مذكور در متن آورده است ، كه بدو هيچ ارتباطي ندارد وخطايى است فاحش . از اينها گذشته ، وى در شرح زندگانى يحيى بن أبي منصور « 5 » نيز همين امر را نشان داده وچنين گفته است : يحيى بن أبي منصور فارسي ، أبو علي سردودمان آل منجّم است كه در ميان موالى مأمون عبّاسى پرورش يافت وبه فضل بن سهل پيوست كه در احكام نجوم برطبق نظر وى عمل مىكرد . مأمون وى را برگزيد وبه اسلام آوردن تشويق كرد وأو كه زردشتى بود ، به دست وى اسلام آورد . از جملهء كتابهايش : الزيج الممتحن ، ومقالة في عمل ارتفاع سدس ساعة لعرض مدينة السلام ، است . وى در سال 616 ق / 1219 م درگذشته است . شگفتا ! عصر مأمون عبّاسى كجا وسال 616 ق / 1219 م كجا ؟ ! طبيعي است تاريخي كه بوعلوان براي فوت يحيى بن أبي منصور آن هم همراه با معادل ميلادي ، ذكر كرده ، اشتباه است ، اشتباه خود وى كه به غلط آن را به ابن نديم وقفطى هم اسناد داده است . درحالىكه ابن نديم كه در الفهرست « 6 » شرح حال يحيى بن أبي منصور را آورده است ونيز قفطى در أخبار الحكماء « 7 » ، هيچ‌كدام مرتكب چنين اشتباهى نشده‌اند ؛ بلكه اين اشتباه خود اوست ونشان‌دهندهء اين است كه أو چون هيچ دركى از كلّيات تاريخ واز مفهوم زمان ندارد ، برايش فرقى نمىكند كه زمان مأمون عبّاسى وفضل بن سهل ويحيى بن أبي منصور را ، يك‌باره ، از سدهء سوم هجرى بكند ودر سدهء

--> ( 1 ) . صص 143 - 144 . ( 2 ) . ذيل حوادث سال 494 ق به بعد . ( 3 ) . 1 / 120 - 121 . ( 4 ) . 2 / 208 . ( 5 ) . ص 133 . ( 6 ) . نك : صص 142 ، 275 . ( 7 ) . نك : ص 234 .